Yantra Nehri üzerindeki Byala Köprüsüne Ait Kitabe

Bulgaristan'dan Rusya'ya götürülen bir Osmanlı kitabesi:

Rusçuk Vilayeti, Yantra Nehri üzerindeki Byala Köprüsüne Ait. http://annales.info/islam/turkey/turmost.htm

Not: Kitabenin orijinal fotoğrafı verilmemiş. Bir nevi kopyasını çıkarmışlar.

Makale, sergilendiği müzede "Varna'dan getirildiği" şeklindeki yanlış bilgiyi düzeltmek için yazılmış.

Açdırub sarf-ı himemle nice şehrah-ı imar İtdi hakan-ı felek-kevkebe mülkin ihya İki bala cebeli bağladı bu cisr-i cesim Oldı etraf ü havaliye suhulet-bahşa Başlamış idi bu vala eseri bünyada (*) Tuna valisi iken hazret-i Midhat Paşa Bezl-i mechud ile bu def'a kılındı ikmal Her geçen eyleye şahenşeh-ı zi-şane dua Oldı şu mısra'-ı rengin ana tarih Celal Yantra nehrine bu köpri olundı inşa Tarih: 1290 / 1873-1874	اچديروب صرف هممله نيجه شهره عمار ايْتدى خاقان فلك كوكبه ملكن احيا ايكى بالا جبلى باغلدى بو جسر جسيم اولدى اطراف و حوالييه سهولت بخشا باشلامش ايْدى بو والااثرى بنياده طونه واليسى ايكن حضرت مدحت پاشا بذل مجهود ايله بو دفعه قلندى اكمال هر كچن ايليه شهين شاه ذى شانه دعا اولدى شو مصرع رنكين اكا تاريخ جلال يانطرا نهرينه بو كوپرى اولندى انشا
Ketebehû Sâmî gufira leh	كتبه سامى غفر له
Tevfik Bildik Beyin Notu: (*) Bu beyt Asar-ı Manzume'de yokdur. Kitabe yazılırken ilave edildiği anlaşılıyor. Midhat Paşa, Ekim 1864-Mart 1868 (1281-1284) tarihleri arasında Tuna valisi olan meşhur Ahmed Midhat Şefik Paşa'dır ki 1289'da 3 ay ve daha sonra Sultan Hamid devrinin hemen başında da ikinci def'a birbuçuk ay kadar sadrazam da olmuşdur. Midhat Paşa'nın adı kitabeye kayd edilmiş ama herhalde Çorlulu ile pek iyi münasebetleri yok ki 20 sene sonra basılan Asar-ı Manzume'de bu beyt çıkarılmış olduğunu tahmin ediyorum.

 

Bulgaristan’dan Rusya’ya Götürülen Türk Kitabeleri ve Vasily Dmitrieviç Smirnov

OKUMAK İÇİN TIKLAYIN

Rusya Milli Kütüphanesi, St. Petersburg’da bulunan Vidin'den Götürülmüş Kitabeler

 

Rusya Milli Kütüphanesi, St. Petersburg’da bulunan

Vidin ve diğer kalelerdeki Türkçe Tarih Kitabeleri

Olga Vasileva

Rusya Ulusal Kütüphanesi/St. Petersburg-Rusya

заведующая сектором восточных фондов ОР РНБ Ольга Валентиновна Васильева

Özet

1878 Berlin Antlaşması uyarınca Bulgaristan'daki tüm Türk kalelerinin yerle bir edilmesi gerekiyordu. Aynı zamanda tarih yazıtlı kitabeler de korunarak St. Petersburg'a nakledildi. Kitabeler Prof. Vasiliy Smirnov tarafından incelenmiş ve daha sonra çoğu farklı askeri birliklere “hediye edilmiştir”. Ancak 1882'den beri İmparatorluk Halk Kütüphanesi'nin (bugünkü Rusya Milli Kütüphanesi) girişini sekiz taş süslüyor.

Bunlardan dördü Bulgaristan'ın Kuzeybatısındaki Vidin kasabasından geliyor; bir taş muhtemelen Shumla'dan (Shumen) alınmış, diğerlerinin menşei ise belirsiz. En eski yazıt Hicri 1134 / Miladi 1721–1722'ye tarihlenirken, sonuncusu ise Hicri 1254 / Miladi 1838–1839 yılını taşıyor. Altı tarih yazıtı binaların veya kapıların inşası veya onarımına adanmıştır. İnşaattan sorumlu kişilerin isimleri sıklıkla zikredilmektedir.

Nitekim 1134 / 1721-1722 tarihli kitabede binaların sorumlusu Süleyman Paşa ile inşaatı yapan Hezarfen Mustafa'nın isimleri görülmektedir.

1147/1734-1735 yıllarında Vidin'in İstanbul ve Florentin kapılarını yenileyen Ahmed Paşa ve mimar Mustafa-Kulu'nun isimleri iki kitabede geçmektedir.

Vidin kalesinin komutanı Hafız Ali Paşa da bu listeye dahildir.

Aynı İstanbul kapısının 1814 yılında yeniden inşasına başlanması münasebetiyle yapılan kitabede, çoğu yerde Sultan II. Mahmud'un (1808-1839) adı da geçmektedir. 1250 / 1834-1835 tarihli oval taş üzerinde tuğrası yer almaktadır. Tarih yazıtları, Eski Türkçe (Osmanlı) dilinde, Arapça ve Farsça alıntı kelimelerle dolu ayetler içermektedir.

Ayrıca cümlelerdeki kelimelerin normal Türkçe sırası genellikle ters çevrilmeyle bozulur. Bazen Arap harflerinin altına veya üstüne aksanlı noktalar oyulmazdı ve bu, özellikle harflerin olay yılına eşit olacak belirli sayısal değerlerinin (ebced) toplamına ulaşmak için yapılırdı. Bütün bunlar, kullanılan epigrafik yazıların türü ve yoğunluğuyla birleştiğinde tarih yazıtlarının okunmasını ve yorumlanmasını kolay bir iş olmaktan çıkarmaktadır.

YAZARIN TOKAT'TA II. GAZİOSMANPAŞA SEMPOZYUMU HAKKINDA HABER

KAYNAK: 

II. Uluslararası Plevne Kahramanı Gazi Osman Paşa ve Dönemi Sempozyumu, s. 494. 

BALÇIK'TA TÜRK ÇEŞMELERİ ÜZERİNDE BULUNAN KİTABELER

 BALÇIK'TA TÜRK ÇEŞMELERİ TIKLAYINIZ

Yukarıdaki bağlantıya tıklayarak Bulgarca metne ulaşabilirsiniz. Yazı üç bölümden oluşmaktadır. Fotoğraflarla kitabeler verilmektedir.